به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خوش آمدید. / ثبت نام کنید / ورود
 
  • اخبار

به بهانه سفر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به باکو؛ جمهوری آذربایجان، همسایه ای با اهمیت / * زهرا صیادی

به بهانه سفر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به باکو؛ جمهوری آذربایجان، همسایه ای با اهمیت / * زهرا صیادی
سفر پنج روزه سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، به باکو نشان دهنده اهمیت جمهوری آذربایجان برای ایران و نیز اراده 2 کشور همسایه برای زدودن غبار پیوندها و بهره مندی از الگوهای گشایشگرانه در روابط دوجانبه است.

این سفر همزمان با هفته فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در جمهوری آذربایجان، بیانگر اهمیت مبادلات فرهنگی و فهم دو کشور همسایه در خصوص نقش فرهنگ و هنر در تقویت پیوندهای طرفین است.

این نکته در اظهارات امروز چهارشنبه ششم تیرماه سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در دیدار با ابوالفضل قارایوف وزیر فرهنگ و گردشگری جمهوری آذربایجان نیز چنین نمود یافت: علاوه بر روابط مستحکم سیاسی ،ریشه های تاریخی و فرهنگی مشترک باعث ایجاد احساس یکانگی بین دو ملت شده است .

سید عباس صالحی، که در راس یک هیات بلندپایه فرهنگی و هنری برای شرکت در هفته فرهنگی ایران در جمهوری آذربایجان به این کشور سفر کرده است، در دیدار با قارایف، اظهار داشت : ظرفیت های زیادی در عرصه فرهنگی بین دو کشور وجود دارد .

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، دیدارهای مستمر روسای جمهوری، امضای سند های مهم را نشان از روابط بالای دو کشور ، عنوان کرد و افزود: با توجه به سندها و توافقتنامه های امضا شده، روابط وزارت فرهنگ دو کشور وارد فصل جدیدی شده است .

صالحی، با اشاره به انتخاب تبریز به عنوان پایتخت گردشگری و نخجوان بعنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام ،اضافه کرد: این دو اتفاق مهم فرصت خاصی برای گسترش روابط فرهنگی است .

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، آمادگی ایران را برای همکاری در حوزه هنرهای نمایشی ، تئاتر ، موسیقی ، هنرهای تجسمی ، حوزه مد و لباس ، اعلام کرد و افزود: همکاری های فرهنگی نباید به پایتخت های دو کشور محدود شود و ادارات کل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سراسر ایران می توانند با همتایان آذربایجانی خود همکاری داشته باشند.

سیدرضا صالحی امیری وزیر پیشین فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز تیرماه گذشته در جریان برگزاری هفته فرهنگی جمهوری آذربایجان در ایران در دیدار با قارایف گفت: "مذاکرات ما به دنبال هفت دوره دیدار روسای جمهور دو کشور صورت می گیرد. ما در آستانه تحول روابط فرهنگی هستیم و به دلیل همسایگی و قرابت فرهنگی و باورهای اسلامی دو ملت، نسبت به دیگر کشورها اشتراکات بیشتری با آذربایجان داریم. "

جمهوری آذربایجان که در سال 1991 میلادی (1370 خورشیدی) از شوروی اعلام استقلال کرد، در منطقه قفقاز جنوبی واقع شده و با وسعت 86 هزار و 600 کیلومترمربع و 9 میلیون نفر جمعیت، با جمهوری اسلامی ایران، گرجستان، ارمنستان، ترکیه و روسیه هم مرز است. بیش از 91 درصد جمعیت آن آذری و مابقی اقوامی از قبیل لزگی، روس، تالش و ارمنی هستند و بیش از 97 درصد آنان مسلمان و عمدتا شیعه هستند.(1)  
 همانطور که از سخنان مسئول دستگاه فرهنگی کشورمان پیدا است، واقعیت های جغرافیایی و ژئوپلتیکی مهمی در روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان موثرند.
عواملی مانند همسایگی، همخوانی فرهنگی (جمهوری آذربایجان به عنوان دومین کشور با اکثریت شیعه در جهان)، اشتراک منافع و نیز چالش های همپیوند با دریای خزر، همگونی جمعیتی با شمال غرب ایران، اشتراکات تاریخی و تمدنی (تجانس تاریخی– تمدنی)، وابستگی های جغرافیایی و ژئوپلتیکی و نقش و تاثیر ایران در حل و فصل مناقشه قره باغ سبب شده است ایران و جمهوری آذربایجان به عنوان همسایگانی با اهمیت، جایگاهی ویژه در سیاست خارجی و محیط فرهنگی یکدیگر داشته باشند.
دو کشور نزدیک به 700 کیلومتر مرز مشترک دارند. جمهوری آذربایجان پس از ایران دومین کشور شیعی جهان از لحاظ درصد جمعیت است. عضویت 2 کشور در سازمان های منطقه ای مانند سازمان همکاری اسلامی و همچنین سازمان همکاری اقتصادی (اکو) دیگر شاخص مهمی است که آنها را به هم پیوند می دهد.
این عوامل در کنار مزیت های بی مانند ایران که بسترهای مناسبی را برای گسترش و تعمیق روابط فراهم می آورد، نقشی بی مانند در پیوندهای 2 همسایه ایفا می کنند.
پیروز مجتهدزاده استاد جغرافیای سیاسی و ژئوپلتیک دانشگاه تربیت مدرس، می گوید: از دید ژئوپلتیک، ایران و جمهوری آذربایجان چاره ای جز همکاری ندارند. از قرابت های تاریخی، فرهنگی، مذهبی، جغرافیایی و منابع مشترک و نیز محدوده فعالیت های مشترک اقتصادی آنها که بگذریم، امنیت سرزمینی 2 کشور به تنهایی ایجاب می کند به یکدیگر نزدیک تر شوند.(2)   
 این مهم در تازه ترین سخنان حجت الاسلام دکتر حسن روحانی رییس جمهوری کشورمان، در باکو نیز چنین نمود یافته است: 'ایران خواستار و پشتیبان صلح، ثبات و دوستی در منطقه است و به این منظور هر نوع کمکی را که لازم باشد، انجام خواهیم داد.'
رییس جمهوری با بیان اینکه «امروز مصیبت های بزرگی دامنگیر منطقه شده است»، گفت: 'افراطی گری و تروریسم، معضلات بزرگ منطقه هستند که باید با آن مقابله کرده و آن را کنار زد و ما خواهان حاکم شدن اعتدال و صلح و دوستی در منطقه هستیم.'
وی خاطرنشان کرد: 'ایران و جمهوری آذربایجان به دنبال روابط نزدیک و صمیمی با یکدیگر بوده و به صراحت اعلام می کنیم اجازه نخواهیم داد کشور ثالثی بخواهد مشکلی در روابط 2 ملت ایجاد کند.'
این در حالی است که عواملی مانند ناپیوستگی سرزمینی، نبود دسترسی به آبهای آزاد، نیاز آذربایجان به ایران برای رسیدن به بازارهای جهانی و همچنین حفظ ارتباط با نخجوان سبب شده است که این کشور به واقعیت های ژئوپلتیکی با حساسیت بیشتری بنگرد.
جمهوری آذربایجان به لحاظ موقعیت ژئوپلتیکی در منطقه ای واقع شده است که در آنجا تمدن اسلام و مسیحیت با یکدیگر برخورد فضایی پیدا می کنند.  افزون بر این، جمهوری آذربایجان پل پیوندی آسیای مرکزی (هارتلند اوراسیا) با اروپا و جهان غرب به شمار می رود.
در همین ارتباط، طرح «تراسیکا» نقش پیوند دهنده آذربایجان را دوچندان کرده است.
همچنین این کشور در همسنجی با سایر جمهوری های همجوار، به دلیل داشتن منابع غنی نفت و گاز طبیعی از موقعیت مناسب تری برخوردار است.
جمهوری آذربایجان پس از فروپاشی اتحاد شوروی، با بهره مندی از منابع هیدروکربنی دریای خزر، چهره ژئوپلتیکی تازه ای به خود گرفت و به این ترتیب اهمیت این کشور در تجارت منابع انرژی افزایش یافت و راه های تجارت بیشتر این کشور با بازارهای جهانی فراهم آمد.

**فرجام سخن

در فرجام سخن باید گفت متغیرهای بسیاری مانند دین و مذهب، فرهنگ و تاریخ مشترک، موقعیت بی بدیل ژئوپلیتیکی، ژئواستراتژیکی و ژئواکونومیکی و نیز اصل همسایگی در میان ایران و جمهوری آذربایجان وجود دارد که آسان کننده ارتقای پیوندها و تغییر نگاه و رویکردها است. اما عملی شدن این مهم نیازمند اعتماد سازی برابر و دریافت علایم و نشانه های مثبت از سوی هر 2 کشور است.
تامین نیازهای زندگی، تنظیم و اجرای موافقتنامه های تجاری، ایجاد بازار مشترک و برقراری تعرفه های ترجیحی، همکاری در زمینه تولید و انتقال فناوری، گسترش شبکه ریلی و حمل و نقل دریایی و جاده ای و گسترش بده بستان های فرهنگی نمونه هایی در این زمینه است.
بنابر این 2 کشور از راه گسترش حمل و نقل و تامین نیازهای ارتباطی یکدیگر، می توانند زمینه تعاملات مبتنی بر منافع مشترک و اسم رمزهای ژئوپلیتیکی را ایجاد کنند.
افزون بر این از راه همکاری در زمینه های گوناگون فرهنگی و دانشگاهی مانند جابجایی استاد و دانشجو، دادن کمک هزینه تحصیلی، برگزاری گردهم آیی ها و ... زمینه را برای فهم مشترک آماده کنند تا فرهنگ، تاریخ، جغرافیا و دین و مذهب مشترک سبب ایجاد هویت و منافع همپیوند و سیاستگذاری مبتنی بر بایسته ها شود.
از این رو سفر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به جمهوری آذربایجان، فرصتی برای اقدام عملی در جهت سیاست تعامل سازنده و استفاده از الگوهای گشایشگرانه فرهنگی در پرتو اصل دوستی و همسایگی است.
-----------------------------------------------
منابع:
http://fa.wikipedia.org/wiki -1
2 - مجتهدزاده، پیروز (1379(، ایده های ژئوپلتیک و واقعیتهای ایرانی، تهران: نشرنی
---------------------------------------------------
 *
رییس پیشین دفتر ایرنا در باکو

 

۶ تیر ۱۳۹۷ ۱۶:۱۰
  • نظرات بینندگان

میانگین امتیاز کاربران: 0.0  (0 رای)

امتیاز:
 
نام فرستنده: *
پست الکترونیک:  
نظر: *
 
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500