اخبار

نشست چالش های «دستورالعمل صدور پروانه اجرای نمایش مصوب 1398 وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی» برگزار شد

نشست چالش های «دستورالعمل صدور پروانه اجرای نمایش مصوب 1398 وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی» برگزار شد
نشست چالش های «دستورالعمل صدور پروانه اجرای نمایش مصوب 1398 وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی» از سوی موسسه فرهنگی هنری حقوق و هنر با حمایت وزارت متبوع با حضور دکتر وحید آگاه، دکتر شهرام گیل آبادی، شاهین چگینی و حامد سهرابی بصورت مجازی برگزار شد .

متن سخنان حامد سهرابی مدیرکل دفتر حقوقی و مالکیت فکری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این نشست مجازی به شرح زیر است:

"در مصوبات جلسات  461 و 457  شورای عالی انقلاب فرهنگی که هم  قدر و شان با قانون اهداف و وظایف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اسناد بالادستی مرتبط با آثار نمایشی محسوب می شوند به نقش نظارتی و حاکمیتی وزارت فرهنگ به دفعات اشاره شده است.

 در این اسناد اجرای نمایش منوط به اخذ "پروانه نمایش" شده است که متولی صدور این پروانه وزارت فرهنگ و ادارات تابعه آن اعلام شده است. صدور پروانه نمایش مانند سایر مجوزها و پروانه های صادره توسط دستگاههای حاکمیتی و دولتی منوط به احراز شرایطی در متقاضی مجوز و موضوع درخواست است که اثر نمایشی نیز از این قاعده مستثنی نیست.

مستحضرید حدوداً از سه سال پیش وزارتخانه در صدد ساماندهی مجوزها و شفاف سازی فرایند صدور آنها به عموم شد. با محوریت مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی و مبنا قرار دادن آنها ، دستور العمل صدور پروانه اجرای نمایش به تصویب رسیده است.

تا قبل از تصویب دستور العمل مصوب سال 98 ، مرکز هنرهای نمایشی مستند به مصوبه جلسه 461 شورای عالی انقلاب فرهنگی، دستورالعمل داخلی برای صدور پروانه نمایش تهیه کرده بود که بر اساس آن به در خواستهای متقاضیان رسیدگی می شد اما این متن به قوت متن فعلی نبود.

نقاط قوت دستورالعمل صدور پروانه اجرای نمایش مصوب 1398

1-   انطباق دستورالعمل مصوب 1398 با سند بالادستی ضوابط نظارت و نمایش و صدورپروانه مصوب جلسه 461 مورخ 6/2/97 شورای عالی انقلاب فرهنگی: در دستور العمل مصوب 1398 ضمن رعایت اسناد بالادستی تا حدی برای کاربردی تر شدن آن  اسناد نیز تلاش شده است که ذیلاً به برخی نقاط قوت این دستور العمل اشاره می گردد.

2-   اضافه کردن بخش تعاریف برای تقویت اذهان در مورد مفاهیم به کاربرده شده در دستورالعمل حتی تصویب هنرهای نمایشی و گروه نمایش: اگر امروز مخاطبان این نشست اشخاصی غیر متخصص در امور هنرهای نمایشی بودند اولین سوالی که چه بسا در ذهنشان متبلور می شد این بود که اصلا هنر نمایشی یعنی چه؟ تعریف آن چیست؟

 در این خصوص ماده 1  ضوابط 461 عنوان داشته است مقصود از نمایش در این ضوابط اجرای هرگونه نمایش ....است. در واقع اگرچه ظاهراً قصد تعریف نمایش وجود داشته اما نهایتاً به ذکر انواع و اقسام نمایش بسنده شده و تعریفی از نمایش به دست نداده است. یکی از نقاط قوت دستورالعمل مصوب تعریف هنر نمایشی است. در این سند از هنرهای نمایشی چنین تعریفی ارایه شده:" هنر نمایش فعالیتی فردی یا گروهی است که در یک روند خلاقانه با بهره‌گیری از ادبیات، بدن(حس و حرکت)، بیان و غیره جهت بروز و ظهور ایده و شکل در قالب اثر هنری، در مکانی به نام تماشاخانه یا یک مکان عمومی با حضور مخاطب شکل می گیرد و شامل نمایش‌های آیینی، مذهبی، سنتی، کارناوالی، خیابانی، قطعات کوتاه سرگرمی‌های نمایشی (سیرک و ...) و صحنه‌ای است."

با توجه به این تعریف هنر نمایش می تواند فردی یا گروهی باشد. از اینرو گروه نمایشی نیز چنین تعریف شده." مجموعه­ای متشکل با گرایش های تخصصی تئاتر(نمایشنامه نویسی، کارگردانی، بازیگری، طراحی و غیره) دارای اهداف، وظایف و زمینه عملکردی مشخص که با هدف تولید و اجرای نمایش تشکیل می شود." در واقع در این تعریف تا حدودی اشخاص موثر در خلق اثر نمایشی مشخص شده اند که به هنگام تدوین مقررات قانونی با توجه به نقش و عملکردشان باید در زمره مولفان یا هنرمندان مجری تلقی شده و بر حسب دسته بندی که در آن قرار می گیرند برایشان حقوق تعیین شود.

3-   مشخص کردن متقاضی پروانه نمایش:توضیح اینکه در ضوابط 461 به ذکر عبارت متقاضی اکتفا شده ولی اصلاً مشخص نیست متقاضی چه کسی است؟ در دستورالعمل مصوب، متقاضی پروانه نمایش، کارگردان اثر نمایشی یا (مدیر) سالن نمایش معرفی شده است که با توجه به اینکه  اثر نمایشی یا در تماشاخانه اجرا می شوند یا در فضای باز و غیر مسقف این تقسیم بندی قابل دفاع است گرچه به صراحت این سند به این موضوع نپرداخته است. بر این اساس می توان تا حدی معتقد شد که مرکز هنرهای نمایشی نیز همسو با عرف رایج میان این صنف، کارگردان اثر را پدیدآورنده اثر دانسته و برای وی حق درخواست صدور پروانه نمایش (که از جمله لوازم و مقدمات اعمال حق مادی اثر نمایشی است؛ ) قائل شده.

4-   ایجاد شرایط برای درخواست دهندگان مجوز جهت حمایت از گروه های نمایشی: در دستورالعمل مصوب 1398 برای کارگردان متقاضی پروانه نمایش شرایط ویژه ای را پیش بینی کرده است. در ضوابط 461 نه تنها به کارگردان به عنوان شخص متقاضی اشاره ای نشده بلکه حتی برای متقاضی نا معلوم نیز هیچ شرطی قایل نشده است. این امر موجب درخواست های صدور پروانه نمایش از سوی اشخاص و گروههای غیر حرفه ای می شد که به دلیل تعداد زیاد درخواستهای واصله، شوراهای ارزیابی کننده را با دشواری مواجه ساخته بود. شرایط کارگردان متقاضی پروانه نمایش عبارتند از  الف- فارغ‌التحصیل رشته‌ هنرهای نمایشی از یکی از دانشگاه‌های مورد تأئید وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری و یا آموزشگاه‌های هنری رسمی.    و      ب - معرفی ‌شده از سوی صنوف رسمی هنرهای نمایشی (خانه تئاتر یا انجمن هنرهای نمایشی و...) یا تائید صلاحیت هنری از طرف سه نفر از اساتید و پیشکسوتان شناخته ‌شده هنرهای نمایشی.

5-   تائید کارگردان برعهده اصناف معتبر و رسمی یا سه نفر از اساتید و پیشکسوتان شناخته شده هنرهای نمایشی گذاشته شده و جزء اختیارات اداره کل هنرهای نمایشی نیست. به بیان دیگر علاوه بر قاعده مند کردن و الزام به شرایط خاص برای کارگردانان، تائید این شرایط نیز برعهده اصناف و یا هنرمندان گذاشته شده است، نه نهادهای حاکمیتی.

6-   تعیین شرح وظایف شورای مرکزی نظارت: در اسناد بالادستی صرفا به سراسری بودن مجوز صادره توسط شورا و صدور پروانه نمایش در شهر تهران اشاره شده ولی علیرغم اشاره به نمایش های خارجی  مرجع صدور مجوز برای نمایش خارجی را تعیین نکرده و همچنین مرجع صدور مجوز اجراهای مشترک بین چند استان را مشخص نساخته که در دستورالعمل مصوب این موارد به شرح وظایف شورای مرکزی اضافه شده است. هرچند بنظر بهتر بود همسو با ضوابط 461 به جای بکاربردن عبارت " نمایش گروههای خارجی" همان عبارت" نمایش خارجی " را بکار می برد و ضمن تعریف آن، مرجع صدور مجوز برای چنین اجراهایی را مشخص می کرد؛ زیرا تاکید بر گروه خارجی، مساله مرجع صدور مجوز برای اجراهای انفرادی  اشخاص خارجی را مغفول گذاشته است.

7-   از دیگر نکات مثبت دستورالعمل مصوب 1398 مثل سایر دستور العملهایی که در این سه سال تدوین شده، بیان صریح فرآیند صدور مجوز، تعیین بازه زمانی مشخص برای هر مرحله و تشریح فرآیند اعتراض و شکایت است که این امر خود به تنهایی می تواند گام بسیار مثبتی در جهت حفظ حقوق شهروندی و تکریم ارباب رجوع باشد.

8-   نکته مهمی که از مقایسه مصوبه 461 و دستور العمل مصوب بر می آید اینست که در دستورالعمل مصوب علاوه بر مواردی که به هنگام ارزیابی اثر نمایشی باید توسط مرجع صدور مجوز مورد توجه قرار بگیرد(محورهای ارزیابی) موارد دیگری نیز همسو با سیاستهای کلی فرهنگی کشور که به صراحت در ضوابط مذکور ذکر نشده بود مندرج شده که بر این اساس امکان تفاسیر و اعمال نظرهای شخصی را به هنگام ارزیابی اثر تا حدود زیادی از بین برده است. به عبارت دیگر با توجه به پیش بینی حق اصلاح و اعتراض، متقاضی پروانه نمایش باید بداند اثرش از چه حیث نیازمند اصلاح است و یا اگر درخواست او رد شده این تصمیم مبتنی بر چه موردی بوده است. در واقع با تشریح حدود ارزیابی در ضوابط و دستورالعمل، شوراهای ارزیابی کننده و متولی بررسی درخواستها باید بطور مشخص مبنای رای و تصمیم خود را مستنداً اعلام نمایند تا امکان اصلاح و اعتراض برای متقاضی وجود داشته باشد. بی شک رعایت این موارد و دقت در بکار گرفتن حدود مشخص قانونی هر چه بیشتر ما را به رعایت حقوق شهروندی مراجعان رهنمون می سازد.

9-   نکته در خور تحسین که در این دستور العمل به چشم می خورد توجه به رعایت حقوق مولف است. در واقع طبق این دستور العمل که همسو با مقررات قانون حمایت حقوق مولفان تنظیم شده، چنانچه اجرا برگرفته از یک اثر از قبل موجود است باید بهره برداری از آن اثر مثل نمایشنامه یا رمانی که نوشته شخص دیگری است با رعایت قواعد و مقررات قانون حق مولف انجام شود در غیر اینصورت اثر نمایشی که با نقض حق دیگری پدید آمده اثر مورد حمایت تلقی نمی گردد. همچنین جهت از حقوق مترجمین حرفه ای برای جلوگیری از سرقت هنری برای مترجمین نمایشنامه ها شرایطی مقرر شده است.

10-   تعیین مرجع رسیدگی به اختلافات و نحوه اعتراض به آن

11-   تعیین سازوکار برخط بودن و انتشار فهرست متقاضیان و اطلاع از تقاضاهای در نوبت و انتشار فهرست مجوزهای صادره

12-   تعیین سامانه ویژه صدور مجوز اجرای نمایش و گسترش دولت الکترونیک

13-  نسخ و لغو کلیه شیوه ها و دستورالعمل ها و آئین نامه های وزارتی قبلی و تعیین سازوکار ویژه برای اصلاح و تغییر متن و اینکه تنها سند مربوط به صدور مجوز اجرای نمایش در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دستورالعمل حاضر است.

باتوجه به درخواستهای قبلی مدیران کل هنرهای نمایشی در مقاطع مختلف و نظر به تغییر اقتضائات و ظرفیت ها و افزایش تعداد نمایش ها در طول سال لازم است سندبالادستی ضوابط نظارت بر نمایش مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی که بیست سال پیش تدوین و تصویب شده بازنگری و براساس مقتضیات فعلی  اصلاح شود تا دستورالعمل نیز بازنگری شود.در هر حال هدف وزارت متبوع از تدوین دستورالعملها و در دسترس عموم گذاشتن آنها، ضمن تلاش برای حرکت در مسیر شفاف سازی و تسهیل امر اخذ مجوزهای قانونی، کمک گرفتن از مخاطبان برای بهبود عملکرد این دستگاه مردمی نیز هست.  امید داریم با همکاری هم بتوانیم با رعایت قوانین و مقررات ضمن رعایت حقوق یکدیگر، فرهنگ کشور را از لغزشها و انحرافات مصون داریم و با خلق آثار ارزشمند برای آیندگان میراثی در خور توجه به جای گذاریم."

۱۴ دی ۱۳۹۹ ۱۰:۰۳
روابط عمومی معاونت حقوقی، امور مجلس و استانها |

نظرات بینندگان

نام را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید